Tâm thức hồng trần và hơi thở chứa sinh lực sống prana có mối quan hệ với nhau. Tâm thức hồng trần có mối quan hệ với các tâm thức tầng thứ cao hơn của sinh mệnh. Dưới tác động của mối quan hệ này, tâm thức hồng trần biến đổi sẽ tác động đến tâm thức các tầng thứ cao hơn biến đổi. Sự thay đổi này đến lượt tác động trở lại tất cả các thể của sinh mệnh.
Không phải ngẫu nhiên các pháp môn thiền, yoga đều hoặc lấy hơi thở làm yếu tố nền tảng hoặc ít nhiều đều sử dụng yếu tố hơi thở trong phương pháp thực hành của pháp môn của mình. Đối với Thông Thiên Học, hơi thở chính là biểu lộ của việc thu nhận hay phát ra năng lượng sự sống ở cõi Hồng Trần. Khi thượng đế ban phát sự sống của mình, ngài thở ra và khi thượng đế thu nhận lại sự sống, ngài hít vào. Theo luật Tương Ứng hay Ánh Xạ hay Sanh Hoá thì các đại diện hay biểu lộ của thượng đế ở các cõi cũng sẽ như vậy, tức là thở ra ban phát sự sống và hít vào thu nhận sự sống.
Muốn ban phát hay thu nhận lại sự sống, thì cần phải có năng lượng. Nếu không mang theo năng lượng, việc thở ra hay hít vào không có bất kỳ tác động nào đến vũ trụ cũng như chính bản thân sinh mệnh đó. Minh chứng rõ ràng, cụ thể nhất cho điều này đó là, mỗi sinh mệnh sống đều cần hô hấp - hít vào và thở ra để thu nhận sinh lực, nếu quá trình hô hấp dừng lại thì sinh mệnh đó sẽ không còn sự sống nữa và sẽ chết.
Tâm thức Hồng Trần là tâm thức có được từ sự tương tác giữa linh hồn với thể xác cõi trần của sinh mệnh. Khi đại diện của linh hồn (chơn nhơn) là phàm nhơn đi vào thể xác hồng trần thì có sự hình thành tâm thức này. Tâm thức Hồng Trần chứa đựng sự nhận thức (ý thức) ở cõi hồng trần, chứa đựng tánh của của linh hồn ứng với cõi hồng trần. Có thể gọi Tâm thức Hồng Trần là Bản Ngã hay Cái Tôi Hồng Trần.
Sự thay đổi của Tâm thức Hồng Trần sẽ tác động đến hơi thở và ngược lại. Khi một sinh mệnh nào đó bị chi phối bởi những tư tưởng, xúc cảm tiêu cực thì hơi thở cũng sẽ loạn theo. Ví như, khi con người hay vật giận dữ, thì hơi thở sẽ gấp gáp, tim đập nhanh ... hay giữa chúng có mối quan hệ chặc chẽ với nhau. Điều này cũng thể hiện qua, khi một sinh mệnh nào đó nhận được các sinh lực ô trược thông qua việc hít vào, Tâm thức Hồng Trần sẽ chuyển các mệnh lệnh đến tất cả các cơ quan; tế bào của cơ thể, khiến cơ thể phản ứng như là co giật, nôn, say xẩm, ngất, hôn mê ...
Tâm thức Hồng Trần cũng có thể dưới tác động của sinh lực chứa các chất ô trược đưa ra các khuôn mẫu năng lượng tiêu cực, sau đó truyền các khuôn mẫu này đến các tâm thức ở tầng thứ cao hơn, gây ảnh hưởng đến các tầng thứ tâm thức này. Việc ảnh hưởng nhiều hay ít còn tuỳ vào sự tiến hoá của các tầng thứ tâm thức này. Ví như, nếu con luôn sống trong một môi trường ô nhiễm bởi rác thải, khói bụi, âm thanh ... thì con người đó thường sẽ cáu kỉnh, khó chịu, đầu óc trì trệ không thể tư duy, đưa ra những phán đoán, nhận xét phù hợp đối với những vấn đề cơ bản, cụ thể thuộc phạm vi chịu trách nhiệm của Tâm thức Hồng Trần chứ đừng nói gì đến việc khám phá ra các quy luật, lý thuyết, tư tưởng mang tính chất khái quát cao cũng như khó có thể sáng tạo ra những gì mang lại giá trị hữu ích cho chúng sinh - là những gì thuộc trách nhiệm của các tâm thức ở các tầng thứ cao hơn.
Thông qua một số ví dụ trên có thể thấy, có một sợi dây gắn chặt giữa Tâm thức Hồng Trần và hơi thở. Miễn là còn hơi thở, Tâm thức Hồng Trần không thể nào không bị tác động bởi những gì hơi thở mang lại. Khi còn hơi thở, các giác quan sẽ hoạt động kéo theo tâm trí hoạt động. Tâm thức Hồng Trần do đó, dính mắc với hoạt động của các cơ quan cảm giác, tri giác, não bộ. Những hoạt động này đa phần sẽ không mang lại lợi ích cho sự tiến hoá của sinh mệnh. Phần lớn thời gian các hoạt động này làm tiêu tốn năng lượng, tạo ra các nghiệp lực, tạo ra các mối nhân duyên ràng buộc không cần thiết.
Do đó, việc làm thế nào để có thể kiểm soát hơi thở một cách gián tiếp hay trực tiếp để phục vụ, thúc đẩy sự tiến hoá mau hơn của các sinh mệnh là một điều mang lại lợi ích vô cùng lớn đối với chúng sinh. Ngoài việc kiểm soát hơi thở, mỗi sinh mệnh cần ý thức sâu sắc về những gì tác động của hơi thở có thể mang lại để từ đó lựa chọn và tạo dựng môi trường sống một cách sáng suốt, giúp ích cho sự tiến hoá của bản thân.
